کنکور اندیشمندانه با
موسسه آموزشی اندیشه

اخبار موسسه اندیشه

اخبار- موسسه علمی آموزشی اندیشه
نکته 1 تا 5
نکته 1 تا 5 نكته اول تاثیر نماز بر بهداشت خواب هر انسان طبیعی در حدود 3/1 عمر خود را در خواب به سر می برد و تاثیر خواب برروان و جسم انسان از دانسته های مسلم علم پزشكی است. بطوریكه امروزه تغییرات خواب انسان از پیش آگهی های مهم و قابل توجه در زمینه ابتلا به بیماریها، به حساب می آید. به عنوان مثال، در اشخاص مبتلا به افسردگی، میزان خواب به نحو چشمگیری، افزایش و یا به ندرت، كاهش پیدا می كند. تغی ...
تاریخ ایجاد : ۱۳۹۴/۰۶/۰۷ آخرین بروزرسانی: ۱۳۹۸/۰۵/۲۷ تعداد بازدید: 8911

نکته 1 تا 5

نكته اول
تاثیر نماز بر بهداشت خواب
هر انسان طبیعی در حدود 3/1 عمر خود را در خواب به سر می برد و تاثیر خواب برروان و جسم انسان از دانسته های مسلم علم پزشكی است. بطوریكه امروزه تغییرات خواب انسان از پیش آگهی های مهم و قابل توجه در زمینه ابتلا به بیماریها، به حساب می آید.
به عنوان مثال، در اشخاص مبتلا به افسردگی، میزان خواب به نحو چشمگیری، افزایش و یا به ندرت، كاهش پیدا می كند. تغییرات خواب انسان در بیماریهای جسمی نیز بسیار چشمگیر است، بخصوص اگر تاثیر ناراحتی های روان انسان بر جسم او را در نظر داشته باشیم و به یاد آوریم كه بیش از 60 درصد مراجعه كنندگان به بیمارستانهای عمومی، در واقع از یك مشكل روانی رنج می برند.
به این ترتیب ایجاد بهداشت خواب، در واقع یك ركن مهم بهداشت روانی و جسمی به حساب می آید و هر عاملی كه در تنظیم بهداشت خواب مؤثر باشد، پیشگیری كننده و حتی درمانگر بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی است.
امروزه نخستین اصلی كه در ایجاد بهداشت خواب، توسط جدیدترین منابع علمی دنیا توصیه می شود «بیدار شدن هر صبح یك موقع مشخص از خواب است» 
یك نگاه كلی به جدول اوقات شرعی، نشان می دهد، كه وقت نماز صبح، در تمام طول سال، با در نظر گرفتن، تغییرات ناشی از حركات وضعی و انتقالی زمین، زمان ثابتی است و اقامه كننده نماز صبح، با برخاستن پس از اذان، در واقع اساسی ترین گام را در جهت رعایت بهداشت خواب و در نتیجه آن، سلامت بدنی و تعادل روانی برداشته است.
دراین مورد در شماره های بعدی باز هم سخن خواهیم داشت...
نكته دوم
تاثیر نماز بر بیماری افسردگی
حدیثی از حضرت علی (ع): «خداوند هرگاه خیری بر بنده اش بخواهد به او كم خوابی و كم خوری و كم حرفی را تلقین می كند.»
در شماره گذشته از تاثیر نماز بر بهداشت خواب به نكته ای اشاره كردیم. حال در ادامه همان موضوع باید گفت كه دانش پزشكی ظرف چند دهۀ اخیر موفق به اكتشاف مهمی پیرامون خواب شده است و آن كشف بخشی مهم در طول خواب انسان به نام خوابREM بوده است.  پس از آنكه حدود 45 دقیقه از به خواب رفتن انسان گذشت، مرحله REM آغاز می شود و به مدت كوتاهی حدود 10 تا 15 دقیقه ادامه می یابد.
در طول مرحله REM از خواب، به طرز اسرارآمیزی تمام عضلات اسكلتی بدن از كار می افتد و شخص كاملاً بی حركت می شود و نوار مغزی شخص به جای حالت خواب، حالت بیداری كامل را نشان می دهد. بطوریكه در این حالت مغز از فعالیت بالایی برخودار است.
 در طی REM درجه حرارت بدن و ضربان قلب به طور غیرمنتظره بالا می رود و حركات سریعی در چشمان فرد دیده می شود كه وجه تسمیه این مرحله نیز می باشد (مرحله حركات سریع چشم  RAPID EYE MOVMENT) و چنانچه شخص را در این حالت بیدار كنیم به احتمال بسیار قوی ابراز می كند كه در حال خواب دیدن بوده است.
مرحله REM پس از 10 تا 15 دقیقه متوقف می شود و پس از آن در طول خواب و به طور دوره ای و بطور منظم تكرار می شود. با این وجود كل دوران REM در طول یك خواب 8 ساعتی در اشخاص طبیعی 90 دقیقه خواهد بود و قسمت اعظم آن در ساعات نزدیك صبح بوقوع می پیوندد.
امروزه دانش پزشكی به اثبات رسانده است كه در بیماری افسردگی یكی از تظاهرات مهم، افزایش یافتن طول خواب REM نسبت به میزان طبیعی است بطوریكه شخص افسرده به میزانی بیش از سایر اشخاص خواب می بیند. یعنی زمان بیشتری را در مرحله REM بسر می برد.
از این جهت یك مبنای مهم در تولید داروهای ضد افسردگی ایجاد داروهایی است كه كاهش دهنده مرحله REM خواب باشند. (از جمله داروهای ضد افسردگی 3 حلقه ای)
علاوه بر این یك روش درمانی جدید برای بیماران افسرده، بیدار نگه داشتن آنها برای كاهش میزان REM می باشد. زمان نماز صبح كه در سوره مباركه «اسراء» با عنوان «اِنّ قرانِ الفَجر كانَ مَشهُوداً» از آن نام برده شده است و مورد تأكید فراوان می باشد. بگونه ای قرار گرفته است كه سبب كاهش دادن قابل ملاحظه میزان خواب REM در اشخاص می شود. چرا كه خواندید قسمت اعظم خواب REM در حوالی صبح بوقوع می پیوندد و چنانچه شخص خود را ملزم به بیداری صبحگاهی كند در حقیقت جلوی ورود خود به مرحله قابل توجهی از خواب REM را گرفته است.
از این جهت بیداری صبحگاهی برای نماز خود به تنهایی می تواند به عنوان واكسنی در پیشگیری از افسردگی و حتی دارویی در درمان افسردگی مطرح باشد. لازم به توضیح است كه خواب REM در حد تعادل برای سلامت و رفع خستگی لازم است اما زیادی آن منجر به مشكلات مختلف از جمله افسردگی می شود و نقش نماز بعنوان متعادل كننده میزان REM مطرح است.
نكته سوم
تاثیر نماز بر شادابی جسم و روان
حدیثی از پیامبر اكرم (ص): «مؤمن، شوخی كن و لبخند بر دهان باشد و منافق بدخلق و گره بر ابرو.»
امروزه ضرب المثل ایرانی «خنده برهر درد بی درمان دواست» مصداق كاملاً علمی پیدا كرده است. دانش پزشكی در قرن حاضر به وضوح می داند، اشخاصی كه اصطلاحاً یك لب و هزار خنده گفته می شوند، نسبت به آنان كه به اصطلاح با خودشان نیز قهرند! و نسبت به زندگی بدبین و عبوس هستند، بسیار كمتر دچار بیماری جسمی و روانی می شوند.
به این ترتیب هر عاملی كه شادابی را به انسان هدیه كند، در واقع به سلامتی جسم و روان او كمك كرده است. امّا نكتۀ بسیار مهمی كه دانش طب به بشر آموخته است، این مطلب است كه شادابی و افسردگی انسان پیش از آنكه تحت كنترل ارادۀ او باشد، زیر فرمان تغییرات مواد شیمیایی در سلسلۀ اعصاب مركزی انسان است و ما این مطلب را در ادامه مباحث «40 نكته پزشكی پیرامون نماز» از جمله مبحث «تعادل ناقلهای عصبی» روشن تر خواهیم كرد.
اما در اینجا ذكر همین نكته كافی است كه مثلاً افزایش یك ماده شیمیایی به نام «دوپامین» دربدن سبب می شود، انسان بدون آنكه خود بخواهد، دچار ناراحتی و كاهش این ماده نیز سبب شاد شدن غیر ارادی انسان خواهد شد. 
بعنوان مثال، عصبانیت و ناراحتی غیرارادی و بدون علت صبحگاهی كه حالت شدید آن بعنوان ملانكولی یا همان مالیخولیا (افسردگی درونزاد صبحگاهی) شناخته می شود، در اثر تغییرات و كم و زیاد شدن همین مواد شیمیایی بوقوع می پیوندد.
اما از جمله این مواد شیمیایی داخل بدن كه به طور غیرارادی سبب شادی انسان می شود و به او شعف و نشئۀ بی نظیر می بخشد، ماده ای به نام «كورتیزول» می باشد كه میزان آن در داخل بدن انسان در ساعات سحرگاهی بشدت افزایش می یابد   و در صورت بیداری انسان در این ساعات، لذت و شعف سرمست كننده ای نصیب او می شود كه بی شك بر زندگی او در تمام طول روز تأثیر گذار است.
افزایش كورتیزول در ساعات صبح و ارتباط آن با سرخوشی صبحگاهی، كه امروز، از مسلمات پزشكی است، در واقع توجیه قابل توجهی بر همۀ مضامینی كه در فرهنگ و ادب و عرفان پیرامون «اسرار سحر» معرفی می شوند ارائه می دهد. از نمونه توجّه بسیار به سرخوشی و شادابی سحرگاهی و تأثیر آن در زندگی انسان در اشعار خواجه شیرین سخن شیراز حضرت حافظ بسیار می توان یافت
هر گنج سعادت كه خدا داد به حافظ            از یمن دعای شب و ورد سحری بود
ضرب المثل ایرانی مشهور كه منسوب به بزرگمهر می باشد یعنی: «سحر خیزباش تا كامروا باشی» نیز اشارتی نغز به تأثیر بیداری صبحگاهی بر زندگی شادكامانه و سعادت آمیز دارد.
به این ترتیب واضح است، امر واجب نماز صبح با ارزانی داشتن بیداری صبحگاهی به انسان تقدیم كنندۀ شادابی جسم و روان به او می باشد و یك نتیجۀ مهمّ این شادابی، سلامت جسم و روان خواهد بود.
صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ          هرچه كردم همه از دولت قرآن كردم
نكته چهارم
تاثیر نماز بر آرامش عضلات
گروهی از نویسندگان مسلمان، كوشیده اند، در حركات حین نماز اعم از قیام و قعود و ركوع و سجود جنبه هایی از نرمش عضلانی و ورزش بدنی را بجویند و آن را با نرمش های متداول دیگر كه منجر به استراحت و آمادگی عضلانی می شوند، مقایسه كنند. امّا دیدگاه ما به آرامش عضلانی ناشی از نماز، از دریچۀ دیگری است.
دانش پزشكی امروزه به اثبات رسانده است كه اگر شخصی در ساعت حدود 10 شب بخوابد و حدود ساعت 5 صبح از خواب بیدار شود (یعنی حدود 7 ساعت خواب) در ساعت حدود 1 بامداد، در بدن او برخی موادّ شیمیایی شبه مورفین كه به عنوان گروهیِ اندورفین ها و آنكفالین ها نامگذاری شده اند، ترشح می شوند كه این مواد اثر مستقیم بر روی قسمتهای مختلف بدن از جمله عضلات اسكلتی دارند و منجر به راحتی (RELAXATION) عضلانی، درطول روز آینده برای فرد می شوند.  امّا چنانچه شخص در ساعت حدود 12 شب بخوابد و صبح روز بعد ساعت 10 صبح از خواب برخیزد (یعنی حدود 10 ساعت خواب) اندروفین ها و آنكفالین ها برخلاف حالت گذشته افزایش ترشح كافی پیدا نمی كنند و در نتیجه این امر، سبب می شود با این كه این شخص حدود 3 ساعت بیشتر از شخص قبلی خوابیده است، از آرامش و استراحت عضلانی به اندازۀ كافی بهره مند نشود.
و درست به همین علت است كه هر چه خواب انسان بیشتر ادامه پیدا كند و مثلاً تا ساعت 10 صبح به دراز بكشد، احساس خستگی و كوفتگی عضلانی پس از آن بیشتر خواهد بود.
و امّا فریضۀ "نماز" با اثر درخشان و بی نظیری كه در ایجاد بهداشت خواب دارد (و به جنبه هایی از آن در شماره های گذشته اشاره نمودیم) در این مورد نیز نقش بسیار مؤثری ایفا می كند. چرا كه "نماز صبح" ضمن ایجاد الزام و وجوب براس سحرخیزی، انسان را خود بخود به سوی یك آرامش عضلانی ناشی از موادّ شیمیایی درونزا، سوق می دهد.
بزرگان عرصۀ علم و اندیشه مانند استاد شهید مرتضی مطهری (ره) نیز برنامۀ زندگی خود را مبنای خوابیدن در ساعت حدود 10 شب و برخاستن از خواب، حدود نیم ساعت قبل از اذان صبح تنظیم كرده بودند  تا از مواهب خدا دادی و بی حد و حصر نماز، حداكثر فیض و بهره را ببرند.
خوشا به سعادتشان.
نكته پنجم
تأثیر نماز بر بیماری فشار خون
افزایش فشار خون یكی از شایعترین دلایل مراجعه به پزشك در سرتاسر دنیاست. بعنوان مثال یكی از جدیدترین آمارها، در ایالات متحده آمریكا، شایعترین بیماریی كه افراد را ناگزیر به استفاده از دارو، می كند افزایش فشار خون ذكر كرده است  ، به علت عوارض خطرناك و متعددی كه این بیماری در بسیاری از اعضای بدن از جمله قلب و مغز و كلیه و چشم و... دارد، سعی  و اهتمام فراوانی در دانش پزشكی برای پیشگیری و كنترل این بیماری در پیش گرفته شده است.
در تمامی منابع معتبر علمی، برای پیشگیری از ابتلا به افزایش فشار خون و همچنین كنترل تعداد زیادی از بیماران كه افزایش فشار خونی در حدّ خفیف یا متوسط دارند، رعایت برخی اصول و استفاده از درمانهای غیر دارویی توصیه می شود. درمانهای غیر دارویی ضمن آن كه هزینه چندانی را بربیمار تحمیل نمی كنند در پایین آوردن فشار خون و ممانعت از بروز و پیشرفت آن مؤثرند. 
از جمله چهار درمان اولیه و بسیار مهم غیردارویی كه در منابع جدید علمی برای كنترل فشار خون مورد توجه قرار می گیرند، عبارتند از: 1- كاهش دادن اضطراب و استرس ها 2- كاهش یا عدم مصرف الكل 3- كم كردن وزن 4- انجام ورزش های سبك بطور منظم در شبانه روز.
اما با توجه به نقش بسیار مهمی كه نمازهای واجب یومیه، در ایمن كردن انسان و در مقابل استرس ها و مشكلات گوناگون زندگی ایفا می كنند (از جمله تأثیر نماز بر اضطراب كه در شماره ها بعدی مورد توجه قرار خواهند گرفت) و نیز با توجه به الزامی كه نماز به شخص نمازگزار مبنی بر عدم مصرف مشروبات الكلی می دهد، می توان این امر را قدم مؤثری در پیشگیری و كنترل فشار خون تلقی كرد.
از طرفی نماز با حركات موزون و قیام و قعود و ركوع و سجود منظمی توأم است كه قابل مقایسه كامل با یك نرمش سبك روزانه مشابه آنچه كه در درمانهای غیر دارویی فشارخون توصیه می شود، می باشد. همچنین اگر به یاد آوریم كه مسلمان نمازگزار رو به قبله مكتبی نماز می خواند كه خدای آن مكتب از پرخوری و شكمبارگی بیزار است و مثلاً عالمان فربه و چاق را دشمن می انگارد  متوجه خواهیم شد كه هر چهار درمان غیردارویی مذكور، برای كنترل و پیشگیری افزایش فشار خون، در ورای احكام نورانی نماز نهفته است. هرچند كه ما در ادامه مباحث 40 نكته پزشكی پیرامون نماز، اشارات دیگری در این مورد خواهیم داشت و فی المثل پیرامون تأثیر نماز بر احساس امنّیت روانی سخن خواهیم گفت.

اخبار مرتبط

دیدگاه کاربران

نتیجه ای یافت نشد.

ارسال دیدگاه

کاربر گرامی، جهت ثبت نظر به سایت واردشوید